Wezwanie na przesłuchanie w charakterze podejrzanego to dla większości osób ogromny stres. Naturalnym odruchem jest chęć natychmiastowego wytłumaczenia się i przedstawienia swojej wersji wydarzeń. Z perspektywy strategii obrończej, może to być jednak najdroższy błąd. W polskim procesie karnym ustosunkowanie się do zarzutów jest prawem podejrzanego, a nie jego obowiązkiem.
Dlaczego od razu nie składać wyjaśnień? Zgodnie z art. 175 Kodeksu postępowania karnego, oskarżony (i podejrzany) ma prawo składać wyjaśnienia, ale może również bez podania powodów odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania lub odmówić składania wyjaśnień w ogóle.
- Asymetria informacji: Na początkowym etapie postępowania organy ścigania (policja, prokuratura) wiedzą o materiale dowodowym znacznie więcej niż Ty. Składając wyjaśnienia „w ciemno”, ryzykujesz dostarczenie dowodów przeciwko samemu sobie.
- Brak obowiązku dowodzenia niewinności: To oskarżyciel musi udowodnić Ci winę. Ty nie musisz udowadniać swojej niewinności.
- Emocje to zły doradca: Stres związany z postawieniem zarzutów prowadzi do luk w pamięci i nieścisłości, które na późniejszym etapie mogą zostać potraktowane jako celowe kłamstwo.
Złota zasada obrony Najlepszą strategią podczas pierwszego przesłuchania jest zazwyczaj skorzystanie z prawa do odmowy składania wyjaśnień i żądanie kontaktu ze swoim obrońcą. Dopiero po uzyskaniu dostępu do akt sprawy i wnikliwej analizie materiału dowodowego wraz z adwokatem, można podjąć świadomą decyzję o tym, czy, kiedy i w jakim zakresie ustosunkować się do postawionych zarzutów.
Co istotne, prawo ustosunkowania się do zarzutu obejmuje nie tylko możliwość składania wyjaśnień (bądź ich odmowy), ale również samo określenie, czy przyznajesz się do zarzuconego czynu. Na pytanie o przyznanie się nie musisz odpowiadać tak/nie. Możesz po prostu odmówić ustosunkowania się do treści zarzutu.
Pamiętaj: Skorzystanie z prawa do milczenia nie może być traktowane przez organ lub sąd jako okoliczność obciążająca.
